يابِسٍ الّا فى كتابٍ مُبينٍ « 1 » ( يا در آيه ديگر : الّا فى كِتابٍ مِنْ قَبْلِ انْ نَبْرَأَها « 2 » ) يا : تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ « 3 » . اما معنى اينكه هر چيزى به مشيت الهى است چيست ؟ مشيت الهى آيا يك حقيقتى است كه همين جور گزاف و گتره مثل قرعه‌كشى يك چيزى اينجا انتخاب مىكند يك چيزى آنجا ؟ آيات ديگرى اين را توضيح مىدهد كه مشيت الهى در اين جهان سنت و قانون و حسابى دارد ، چطور ؟ در دو آيه از آيات قرآن با يك اختلاف لطيفى كه ميان اين دو آيه هست اين جور مىفرمايد : انَّ اللَّهَ لايُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّى يُغَيِّروا ما بِانْفُسِهِمْ « 4 » خدا نعمتى را كه بر قومى عنايت مىفرمايد از آنها نمىگيرد مگر آنكه قبلًا خود آن مردم خودشان را عوض كرده باشند يعنى از قابليت و صلاحيت اين نعمت خودشان را انداخته باشند ، آن وقت است كه خدا نعمتش را سلب مىكند ؛ يعنى اينكه ما مىگوييم هر چيزى به مشيت الهى است معنايش اين نيست كه هيچ چيزى شرط هيچ چيزى نيست ؛ ما - كه همه چيز به مشيت ماست - براى عالم قانون و قاعده قرار داديم ، سبب و مسبَّب قرار داديم ، شرط و مشروط قرار داديم ؛ نعمتها از جمله « وَ اتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتى » [ بىحساب نيست . ] اى قوم مسلمان ! من نعمت خودم را براى شما اتمام كردم به حد تمام ، نعمت خودم را به شما ارزانى داشتم ، اين نعمت آيا در ميان شما پايدار است يا ناپايدار ؟ يكى از نعمتها اسلام است ( وَ اتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتى ) آيا اين نعمت پايدار است يا ناپايدار ؟ آيا آسيب‌پذير است يا آسيب‌ناپذير ؟ قرآن جواب مىدهد : الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذينَ كَفَروا مِنْ دينِكُمْ از ناحيهء خارج و بيرون ، از ناحيهء دشمنى كه به صورت دشمن و كافر است ديگر اسلام آسيبى نمىپذيرد ، از آنها بيم و نگرانى نيست . از چه نگرانى هست ؟ از ناحيهء من . يعنى چه از ناحيهء من ؟ از ناحيهء مشيت من . چطور از ناحيهء مشيت من ؟ من به شما گفته‌ام كه

--> ( 1 ) . انعام / 59 . ( 2 ) . حديد / 22 . ( 3 ) . آل عمران / 26 . ( 4 ) . رعد / 11 .